EO-presentator Joram Kaat: ‘Ik stond altijd aan’

Joram, nu 32, zegt dat dat besef een paar jaar geleden echt binnenkwam. ‘Ik merkte dat heel veel van mijn leeftijdsgenoten dat ook hadden. Dat we allemaal een soort op zoek zijn naar: wat moet ik nou doen? En alles is beschikbaar, 24/7, weet je wel. Ik weet nog dat ik voor de eerste keer een smartphone had dat ik dacht: wauw, ik ben nu gewoon verbonden. Ik kan alles doen wat ik wil en eigenlijk is hij nooit meer weggegaan. Hij is altijd in mijn hand en dan verdwijnt alle rust, alle stilte. Dat was niet meer in mijn leven.’

Daarom wilde Joram dat het anders zou gaan. Uit die zoektocht ontstond uiteindelijk Life Rules. Joram omschrijft het als ‘een community van twintigers waar we samen op zoek zijn naar leven’. Op de vraag wat hij daarin gevonden heeft, antwoordt hij kort en krachtig: ‘Rust. Ik ben een rusteloze zoeker. De naam klinkt misschien streng, maar dat is niet wat ik bedoel. Leefregels zijn eigenlijk een soort kaders, gewoontes die je helpen om te groeien tot de persoon die jij wilt zijn. Ik wil niet geleefd worden door technologie, maar ik wil gevormd worden door Jezus. Ik ken mijn hele leven al zijn voorbeeld, de verhalen. Ik kom in de kerk, maar toch is mijn leven eigenlijk helemaal opgevuld met Instagram en YouTube en wat er op internet allemaal gebeurt. Bij Life Rules zoeken we naar hoe kun je Jezus volgen in deze tijd. Dus hele concrete keuzes maken die je helpen om aandacht te hebben voor dingen die belangrijk zijn.’

‘Ik ging opnieuw die verhalen van Jezus lezen en dan zie je dat Hij continu stilte opzoekt. Op hele belangrijke momenten. Terwijl er heel veel mensen om Hem heen staan, zegt Hij: “Jongens, even wachten. Ik ga op een berg bidden.” Nou, dat is dus heel belangrijk. Als ik dan kijk naar mijn leven, dan is er eigenlijk geen stilte meer. Ik ben dus begonnen een paar jaar geleden van: oké, als ik gevormd wil worden door Jezus, dan wil ik ook zijn voorbeeld volgen en dus heb ik meer stilte nodig. Dat lukt niet altijd. Het gaat met vallen en opstaan. Dus er zijn steeds weer momenten dat het me weer niet lukt, maar morgen weer een kans. Ik begin de dag met stilte. Ik heb geen telefoon meer in de slaapkamer. Dat is ook zo’n hele praktische keuze die ik heb gemaakt. Dus ik ga naar beneden. Ik zet een kop thee. Ik heb een boekje wat ik dan lees. Daar ga ik even voor zitten. Dan ben ik stil en bid ik. Soms denk ik ook gewoon na over de dag, want dat gebeurt dan ook. Pas na dat moment pak ik mijn telefoon als een soort beloning.’

‘Uiteindelijk gaat het niet alleen over schermtijd of stress, maar vooral over de vraag wie of wat je leven vormt. Je wordt gevormd door van alles. Aan de ene kant is dat die telefoon, maar ook door je ouders, door je opvoeding. Als je niet goed weet wie je bent en ook bijvoorbeeld wat jouw identiteit in God is, wat God over jou zegt, dan ren je jezelf dus voorbij. Dat zie ikbij veel jongeren om me heen. Burn-out, stress, depressie, hele serieuze klachten.’

In het gesprek komt ook zijn zoektocht naar zijn biologische vader ter sprake. Joram vertelt dat hij hem heeft ontmoet. ‘Ja, dat was zinvol, ontroerend ook, tegelijkertijd pijnlijk. Het was niet de ontmoeting waarop ik hoopte. Ik heb nu ook geen contact meer met hem, maar ik ben wel heel blij dat ik hem heb opgezocht. Ik denk wel dat ik meer over het vaderhart van God heb ontdekt. Wat dat betekent en wat Hij allemaal zegt.’

Onlangs verscheen ook zijn boek Niet geleefd worden, maar leven. Daarin speelt de vraag waardoor je je laat vormen een centrale rol. ‘Het begint eigenlijk heel erg bij: kies waardoor je je laat vormen. De laatste leefregel uit het boek is misschien wel de moeilijkste. Heb lief. En dan niet oppervlakkig, maar echt op de radicale manier waarop Jezus anderen lief heeft. Dat lukt mij nog niet zo goed om eerlijk te zijn. Ik kies toch vaak voor mensen die een beetje hetzelfde zijn als ik, die ik leuk vind. Maar Jezus kiest voor mensen die totaal anders zijn dan Hij. En daar gaat Hij juist mee om. Nou, daar moet ik nog heel veel in leren.’

Opvallend is dat Joram in zijn werkboek ook ruimte maakt voor teleurstelling en geloofstwijfel. Eén van de vragen luidt: waardoor ben je teleurgesteld in de kerk en door mede-gelovigen? ‘Er zijn wel momenten dat ik echt teleurgesteld was. Ja. Ook in jezelf soms. Maar ook in God, dat je denkt: Huh, almachtige God, waarom gebeurt er nu dan niks? Waarom wordt dit probleem niet opgelost?Teleurstelling hoort er ook bij. En ik denk dat het goed is dat we daarover praten. We moeten ook de geloofstwijfel en de vragen en de onduidelijkheid die we misschien ervaren gewoon bespreken. Op zondag leg ik mijn telefoon de hele dag weg. Ik zeg niet dat het altijd lukt, hè. Maar dat is wel waar ik voor ga en soms lukt het ook. Een dag van rust is aandacht. Door de week denk ik al na: wat wil ik eten op zondag? Dus het is echt een feestdag.’

Uiteindelijk komt alles voor hem samen in één woord: liefde. ‘Dat is het ultieme, hè. Uiteindelijk is dat wat Jezus ons meegeeft als de opdracht. Heb de naaste lief, heb jezelf lief. En ik denk dat dat laatste ook wel een pittige is voor jongeren in deze tijd. Als je aan iedereen probeert te levelen en mee te komen in een soort norm die online wordt gecreëerd, dan wordt het best wel lastig om jezelf lief te hebben, omdat je denkt: ik faal de hele tijd. Want die norm is natuurlijk niet realistisch. Ik denk echt dat dat dus de grootste opdracht is om gewoon vanuit liefde onze dingen te doen. Ik wil keuzes maken in een wereld waarin ik bang ben dingen te missen. Ik wil rust. Ik wil geen slaaf meer zijn van stress, van mijn telefoon, drukte en prestaties. Ik wil Jezus volgen en ik wil ontdekken hoe ik dat in deze wereld kan doen.’