Ds. Ad van Nieuwpoort over relatie met God

Rechtstreeks naar het interview

‘We hebben natuurlijk allemaal een beetje gedacht: de Bijbel geeft ons alle antwoorden en oplossingen voor de problemen die we hebben. Het boek Job laat eigenlijk het tegendeel zien’, aldus Van Nieuwpoort. ‘Het boek Job geeft voluit ruimte aan onze vragen en de kreukels van ons bestaan. Zonder daar direct een antwoord op te geven. Dat vind ik zo aangrijpend, dat kom je in andere religieuze literatuur niet tegen. Job is de meest succesvolle mens van de aarde en zijn succes is ten bate van iedereen. Hij is een integer mens, er is geen discrepantie tussen wie hij is en wat hij zegt.’

Op een gegeven moment gaat het bergafwaarts met Job. ‘Hij zegt dan de beroemde zin: ‘De HEERE heeft gegeven, de HEERE heeft genomen, de naam van de Heer zij… en dan zeggen vertalingen ‘geprezen’ of ‘geloofd’. Maar er staat eigenlijk ‘gezegend’. Dat vind ik treffender omdat het niet betekent dat we het allemaal maar moeten accepteren, maar eigenlijk wil Job daarmee zeggen dat wat er ook met hem gebeurt, hij God niet los gaat laten. Hij blijft in relatie met God. Dat is de inzet van het hele boek.’

Uiteindelijk komen Jobs vrienden op bezoek. ‘Zeven dagen zitten ze naast Job zonder iets te zeggen. Maar je voelt dat er een soort spanning ontstaat, ze vinden het namelijk heel ingewikkeld om geconfronteerd te worden met het leed van Job, dat kunnen ze eigenlijk niet aan. Hoe herkenbaar is dat? Jouw ziekte herinnert mij aan mijn eigen kwetsbaarheid. Je gaat dat liever uit de weg. Dat is wat Job ook overkomt. Op een gegeven moment kan één van die vrienden het niet langer aan en begint te spreken, en er komt al snel een muur tussen Job en zijn vrienden. Ze proberen met een verklaring te komen waarom dit Job is overkomen, het zal toch wel een reden hebben? Ze kunnen niet leven met de vraag, met het lijden, ze willen het oplossen en nemen daarmee Job niet serieus.’

Job wordt vervolgens boos. ‘Hij bevraagt het causale verband tussen schuld en ziekte, dan komen ze hoofdstukken lang met een bepaalde theologie. God is zo groot en de mens zo klein. “Wie denk je dat je bent Job?”, zeggen ze. Ze troosten hem niet, ze ontkennen hem. Job verwacht dat wel van hen maar het gebeurt niet. Wat je ook verwacht is dat je iets van God hoort in het boek. Pas helemaal aan het eind van die 42 hoofdstukken verschijnt Hij ten tonele. Het lijkt alsof de relatie met God er niet is. Ook zegt Job: “Werden mijn woorden maar gebeiteld in een rots opdat ze bewaard zouden blijven.” Het mooie is dat ze uiteindelijk bewaard zijn gebleven. Ik heb het boek wel eens gelezen met een depressief iemand. Je zou denken: moet je dat nou wel doen? Maar diegene zei: “Job is de eerste die mij begrijpt. Hier wordt taal gegeven aan wat er in mij leeft.”‘

Job blijft uiteindelijk niet in zijn ellende zitten. ‘Opeens zegt hij onverwachts: “Ik weet dat mijn Verlosser leeft.” Dat vind ik heel aangrijpend. In het diepste duister gaat er opeens een luikje open bij Job en wordt hij dus toch ook in die afgrond gedragen. Alleen is het niet zo dat er een oplossing is. Aan het einde van het boek zegt God wel: “Toen jij zo worstelde Job, was Ik bezig om de zee tegen te houden.” Dat is natuurlijk een prachtig beeld, dat God ervoor zorgde dat het niet nog erger werd.’

Om dit te illustreren gebruikt de dominee het voorbeeld van jonge Grutto’s die op hun ouders wachten voor voedsel. ‘Die denken waarschijnlijk: “Die vader en moeder van ons zijn verdwenen, ze hebben ons alleen gelaten.” Maar terwijl ze dat denken zijn die vader en moeder dus heel druk bezig om het gevaar af te wenden. Dat is eigenlijk wat in het boek Job aan de orde komt. God was eigenlijk al die tijd bezig om het grootste gevaar af te wenden.’